Gjumi i mirë nuk është luks – është nevojë bazike për trupin dhe trurin, megjithatë, shumë njerëz sot ankohen për gjumë të cekët, zgjime gjatë natës apo lodhje edhe pas 7-8 orësh gjumë.
Studimet tregojnë se gjumi prishet zakonisht nga disa faktorë kryesorë që lidhen me stilin e jetës, shëndetin dhe ambientin.
1. Stresi dhe ngarkesa mendore
Stresi, ankthi dhe mendimet e tepërta janë ndër shkaqet kryesore të pagjumësisë. Kur truri është në “alarm”, është shumë e vështirë të futet në fazat e thella të gjumit. Faktorët psikologjikë si shqetësimet për punën, financat apo problemet familjare mund ta mbajnë mendjen aktive gjatë natës.
Studimet tregojnë se stresi lidhet drejtpërdrejt me cilësi më të dobët të gjumit dhe lodhje mendore gjatë ditës.
2. Dritat dhe ekranet para gjumit
Ekspozimi ndaj dritës natën – sidomos drita blu nga telefoni, TV apo kompjuteri – ul prodhimin e melatoninës (hormoni i gjumit). Kjo e vonon gjumin dhe ul cilësinë e tij.
Përdorimi i ekraneve para gjumit është lidhur me rritje të ndjeshme të problemeve me gjumin dhe lodhjes fizike e mendore. �
3. Kafeina, pijet energjike dhe stimuluesit
Kafeina bllokon adenozinën – një substancë që ndihmon trupin të flejë – duke prishur ciklin natyral gjumë-zgjim.
Edhe konsumimi i rrallë i pijeve energjike është lidhur me gjumë më të shkurtër dhe rrezik më të madh për pagjumësi.
4. Oraret e çrregullta të gjumit
Trupi funksionon me ritëm biologjik (ritmi cirkadian). Kur flejmë në orare të ndryshme çdo ditë, ky ritëm çrregullohet dhe bëhet më e vështirë të flemë mirë.
Punët me turne ose gjumi “kur të bjerë” janë ndër shkaqet kryesore të gjumit të dobët.
5. Ambienti i gjumit
Zhurma, temperatura e papërshtatshme, drita ose shtrati jo i rehatshëm ndikojnë drejtpërdrejt në cilësinë e gjumit.
Edhe një ambient i ndritshëm ose i zhurmshëm mund të prishë ritmin natyror të gjumit.
6. Sëmundjet dhe problemet shëndetësore
Problemet me tiroiden, diabeti, dhimbjet kronike, sëmundjet neurologjike apo hormonale mund të shkaktojnë pagjumësi.
Gjumi dhe shëndeti fizik janë të lidhur fort – kur njëri prishet, ndikon direkt te tjetri.
Përfundim
Gjumë i keq zakonisht nuk ka një shkak të vetëm. Në shumicën e rasteve, ai vjen nga kombinimi i stresit, stilit të jetës, teknologjisë dhe faktorëve shëndetësorë. Përmirësimi i gjumit fillon me rregullimin e rutinës, uljen e stresit dhe krijimin e një ambienti të qetë për fjetje./N’fokus+/Pejanefokus.net/