Shpesh themi: “Nuk kam motivim”, “Nuk po mund ta ndryshoj këtë zakon” ose “Do ta filloj nga e hëna”. Megjithatë, sipas qasjes bihejviorale në psikologji, ndryshimi nuk fillon me motivimin, por me sjelljen.
Kjo qasje bazohet në idenë se njerëzit mësojnë dhe formojnë zakonet e tyre përmes përvojës, përsëritjes dhe pasojave të veprimeve. Me fjalë të thjeshta, ajo që e bëjmë vazhdimisht, bëhet pjesë e rutinës sonë.
Disa shembuj nga jeta e përditshme:
– Përdorimi i telefonit Nëse sa herë që mërziteni merrni telefonin në dorë dhe kaloni kohë në rrjete sociale, truri e lidh mërzinë me këtë sjellje. Me kalimin e kohës, kjo bëhet reagim automatik.
– Ecja ose vrapimi: Një person që fillon të ecë vetëm 15 minuta çdo ditë dhe e përsërit këtë për disa javë, krijon një zakon të ri. Pas një kohe, dalja për ecje nuk kërkon më motivim të madh.
– Leximi: Në vend që të vendosni të lexoni 100 faqe në ditë, lexoni vetëm 10 faqe çdo mbrëmje. Përsëritja e vogël, por e vazhdueshme, ka më shumë gjasa të kthehet në rutinë.
– Produktiviteti në punë: Nëse largoni telefonin nga tavolina dhe punoni 30 minuta pa ndërprerje, po ndryshoni mjedisin për të ndikuar në sjelljen tuaj. Kjo është një teknikë tipike bihejviorale.
– Ushqyerja: Nëse ëmbëlsirat mbahen vazhdimisht mbi tavolinë, ka më shumë gjasa t’i konsumoni. Nëse ato nuk janë lehtësisht të qasshme, probabiliteti për t’i ngrënë zvogëlohet.
Pse funksionon kjo metodë?
Psikologët shpjegojnë se sjelljet që përsëriten dhe përforcohen krijojnë rrugë të reja në mënyrën se si veprojmë.
Për këtë arsye, ndryshimet e vogla, por të vazhdueshme, shpesh janë më efektive sesa premtimet për ndryshime të mëdha brenda një dite.
Në fund, qasja bihejviorale na kujton se jeta nuk ndryshon vetëm nga ajo që mendojmë, por edhe nga ajo që bëjmë çdo ditë. Një veprim i vogël i përsëritur për javë apo muaj mund të ketë ndikim më të madh sesa një motivim i fortë që zgjat vetëm disa ditë.
Po ju, a keni ndonjë zakon që e keni krijuar pa e kuptuar, ose ndonjë sjellje që dëshironi ta ndryshoni? /Pejanefokus.net/ N’Fokus Plus/