Sot shënohet 27-vjetori i Eksodit të shqiptarëve të Kosovës, një nga ngjarjet më të rënda humanitare gjatë luftës së viteve 1998–1999, kur rreth një milion shqiptarë u dëbuan me dhunë nga vatrat e tyre nga forcat serbe.
Të detyruar të largohen, ata morën rrugën drejt Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut, ndërsa mijëra të tjerë kaluan kufirin me Mali i Zi. Një pjesë e madhe mbetën brenda territorit të Kosova, të strehuar në male, larg shtëpive të djegura e të shkatërruara.
Eksodi përfshiu fëmijë, gra dhe të moshuar – shumë prej tyre të dhunuar, të torturuar dhe të vrarë. Kjo lëvizje masive e popullsisë, që mori përmasa biblike, mbetet një plagë e hapur në kujtesën kolektive.
Kulmi i dëbimeve ndodhi pas fillimit të bombardimeve të NATO kundër objektivave ushtarake dhe policore të ish-Jugosllavisë.
Më 27 mars 1999, në pikëkalimin kufitar të Morinës mbërritën refugjatët e parë – kryesisht gra dhe fëmijë, në gjendje të rëndë fizike dhe psikologjike. Vetëm brenda një dite, në Kukës hynë mbi 12 mijë të dëbuar, ndërsa ditët në vijim shënuan një fluks të pandalshëm.
Ndërkohë, më 28 mars 1999, në Ditën e Kurban Bajramit, Peja pothuajse u zbras tërësisht nga popullsia shqiptare, me qytetarë të detyruar të largohen në kolona të gjata drejt kufirit.
Në mesin e kësaj tragjedie, edhe ditë festash si Bajrami u pritën larg shtëpive, në rrugë, kampe apo strehime të përkohshme, duke e kthyer festën në simbol të dhimbjes dhe mbijetesës.
Sot, 16 prilli shënohet si Dita e Eksodit në Kukës – një ditë kujtese dhe mirënjohjeje për solidaritetin dhe humanizmin e treguar në një nga periudhat më të errëta të historisë sonë./Pejanefokus.net.